telefoon / sms 06-22 58 24 42

ethiek & moraal

 

ethiek

Het woord ethiek is afgeleid uit de Griekse taal en komt van het Griekse woord ethos. Dit betekende oorspronkelijk 'gewoonte'. Na de Grieken kwamen de Romeinen, hun taal was het Latijn. De Latijnse vertaling van het Griekse woord ethos is mos, en het meervoud hiervan is mores. Hiervan is ons woord 'moraal' afgeleid.

 

moraal

Moraal is het geheel van zeden en gewoonten in een bepaalde tijd en binnen een gemeenschap. De moraal zegt: zo zijn onze manieren.

 

Ethiek heeft als begrip een andere betekenis gekregen. De ethiek denkt na over de moraal (zeden en gewoonten) en het handelen dat daaruit voort vloeit. Ethiek stelt een samenleving de vraag of de huidige zeden en gewoonten ertoe leiden dat wat als goed en waardevol wordt ervaren, ook gerealiseerd wordt. Maar ook: passen de zeden en gewoonten nog wel bij de tijd waarin we leven of moeten ze bijgesteld worden?

 

In de Nederlandse taal vinden we beide betekenissen terug. Zo gebruiken wij de uitdrukking 'het is een goede gewoonte', wat staat voor gedrag waarvan men vindt: zo hoort het, dat is goed. Bijvoorbeeld 'dank je wel' zeggen als je iets van een ander krijgt. Zo komen gewoonten en het goede handelen bij elkaar.

 

normen en waarden

Tegenwoordig spreken we niet meer van zeden en gewoonten maar meestal van waarden en normen. De waarden waar we hier over spreken, kunnen universele waarden zijn die bijvoorbeeld zijn opgeschreven in het verdrag 'de universele rechten van de mens', opgesteld door de Verenigde Naties. Daarnaast zijn er waarden die in het persoonlijk leven van mensen van belang zijn, die zij willen nastreven.

 

Men leeft bijvoorbeeld vanuit een bepaalde geloofs- of levensovertuiging en probeert vanuit die overtuiging voor zichzelf en de ander zijn leven zo goed mogelijk te leven. Aan waarden worden positieve gevoelens ontleend, ze spelen een rol bij het nemen van belangrijke beslissingen in het leven van mensen.

 

Waarden zijn niet eenvoudig eenduidig te beschrijven, maar vertegenwoordigen gevoelens en behoeften. Omdat ze als belangrijk worden ervaren, willen mensen wel dat ze worden gerespecteerd. Om dat mogelijk te maken, worden er in een samenleving normen afgesproken.

 

Normen zijn gedragsregels waar mensen zich aan willen en moeten houden om de onderliggende waarden te beschermen. Het zijn regels die het mogelijk moeten maken om fatsoenlijk met elkaar om te gaan in de ruimtes die we met elkaar delen in onze samenleving.

 

ethiek als vak

Als vak bestudeert ethiek het tot stand komen van de moraal van een samenleving. Ethiek reflecteert op de moraal en doet zo nodig voorstellen tot herziening van de moraal. Tegelijkertijd denkt de ethiek na over wat het goede handelen is als het specifieke situaties of nieuwe ontwikkelingen binnen een samenleving betreft. Als het thema's betreft waar nog geen weloverwogen norm voor is vastgelegd, omdat het niet eerder speelde. Denk aan ontwikkelingen in de medische wetenschap, technologische ontwikkelingen, economische factoren en veranderde levensovertuigingen. We spreken dan over het tot stand brengen van een weloverwogen pakket van waarden en normen die het 'goede handelen' borgen.

 

De normatieve ethiek buigt zich daarover.

↑ top